"Twoje dziecko jest zdolne – wychowanie bez porażek" Erika Landau

Książka Eriki Landau pt. „ Twoje dziecko jest zdolne” w oryginale nosi tytuł „Mut zur Begabung”. Wydana została w 1999r. w Monachium, natomiast przetłumaczona w Polsce przez Tadeusza Szafrańskiego trafiła do druku w 2003r. w Warszawie.
Przedstawiona pozycja należy do nurtu pedagogiki, popularna w środowisku pedagogów, ale również i rodziców pragnących zgłębić wiedzę na temat kreatywności u najmłodszych.
Książka przedstawia cechę kreatywności wśród dzieci oraz problemy z nią związane, opisuje uzdolnienia, które czynią dzieci kreatywnymi i utalentowanymi. Zawarte w niej rysunki oraz schematy pomagają w zrozumieniu omawianych zagadnień i problemów. W celu lepszego przedstawienia prezentowanych pojęć autorka zaznajomiła nas z historiami z życia dzieci i ich rodziców oraz ukazała w jaki sposób przejawiała się u dzieci kreatywność, inteligencja oraz zaciekawienie otaczającym je światem.
Tematyka poruszana w książce jest niezwykle ważna we współczesnym świecie, dla jednych pozycja ta może być drogą do pomocy dziecku w rozwijaniu jego talentów, dla innych pedagogiczną ciekawostką. Książka pomaga w rozwiązywaniu dylematów oraz problemów wychowawczych, z którymi często borykają się rodzice. Po przeczytaniu jej i zastosowaniu się do zaleceń można uniknąć wielu błędów w kwestii wychowania własnego dziecka. Książka napisana przystępnym dla ludzi dorosłych językiem, inteligentne twierdzenia oraz teorie autorki nadają jej nieco popularno – naukowy wydźwięk. Pozycja zawiera wiele ciekawostek.
Kompozycja bardzo przejrzysta, książka podzielona na rozdziały oraz podrozdziały. Pozycja skierowana do rodziców, pedagogów oraz wychowawców, ale nie tylko. Mogą sięgnąć po nią również studenci pedagogiki oraz psychologii, szczególnie dziecięcej w celu zgłębienia swej wiedzy oraz uzupełnienia jej informacjami zawartymi w książce.
Mocne strony książki to poruszana tematyka – w XXI wieku, w dobie „dzieci idealnych” będąca na topie, wachlarz szeroko omawianych pojęć, autorka nie skupiła się bowiem na omówieniu jednego problemu, lecz całej ich gamy, co jest bardzo pomocne w zrozumieniu całości. Prosty, zrozumiały dla dorosłych język, również zasługuje na pochwałę. Objętość książki ( 200 stron ) – świadczy o konkretnym omówieniu zagadnień, co jest wygodne dla jej odbiorców oraz pozwala na przyswojenie treści w niedługim czasie.
Autorka, chociaż powołuje się na różne badania naukowe, pisze swoją książkę w sposób mocno przystępny, stara się nie zasłaniać dyscyplinami naukowymi, lecz wykorzystywać swe wieloletnie doświadczenie i to, czego nauczyła się z pracy z dziećmi zdolnymi, ich nauczycielami i rodzicami.
Książka ta pomaga rodzicom, nauczycielom i wychowawcom spojrzeć na dziecko jak na niepowtarzalną jednostkę, uznać jego zdolności i zrozumieć potrzeby, a jednocześnie zapewnić mu bezpieczeństwo i swobodę bycia takim, jakim być może. Pozwala zobaczyć jak ważne jest znalezienie miejsca na kreatywność wychowanka, pokazuje w jaki sposób podtrzymać w nim zamiłowanie do zabawy i traktować jego agresywność jako siłę motoryczną. Tylko wówczas dziecko odważy się realizować swe zdolności i przyjmować odpowiedzialność za siebie i swoje otoczenie. Erika często podkreśla, że wychowujemy nie dla teraźniejszości, lecz dla przyszłości. Dlatego też, ważne jest, żeby w wychowaniu utalentowanego dziecka, by wydobyć jego kreatywne umiejętności.
Aspektem, który dla autorki książki jest nadzwyczaj ważny, a którego znaczenie ostatnio jeszcze bardziej wzrosło jest duchowa dojrzałość dzieci utalentowanych. Dlatego też poświęciła tym sprawom osobny rozdział. Dzięki temu aspektowi możliwa staje się kreatywność, aktualizacja uzdolnień oraz inteligencji utalentowanego dziecka, które prowadzi nieustanny dialog ze sobą i otaczającym go światem. To właśnie on stanowi pewną całość, która z jednej strony zachowuje wszystko, czego człowiek się nauczył i co przeżył w przeszłości, a z drugiej wywiera wpływ na wszystko, co przeżywa w teraźniejszości.
Pani Landau chce zachęcić czytelników książki do poszukiwania sposobów przygotowania swoich wychowanków do ich przyszłości, jako ludzi dorosłych. Chce wpoić czytelnikowi, żeby nie traktować nauki i zabawy jakoś ściśle osobnych dziedzin położonych na różnych biegunach, ponieważ wszelkie dyscypliny, typy kultury oraz pojęcia czasu i przestrzeni stają się coraz bliższe sobie we wszystkich dziedzinach. Autorka mówi, że współczesne dzieci powinny poznać najnowsze procesy i możliwości rozwoju, aby móc zrozumieć pojęcie ‘ruch czasu’, przygotowujące je na zmiany i nowe punkty widzenia, które niesie ze sobą przyszłość, ale które tkwią w dzisiejszym stanie wiedzy. Pani Erika apeluje, żebyśmy my, jako ludzie mający do czynienia z utalentowanymi dziećmi wyposażali je na przyszłe i teraźniejsze życie w poczucie emocjonalnego bezpieczeństwa i wolność poznawania, żeby w przyszłości zaowocowało to odwagą w życiu dorosłym do zaangażowania się cała swoją osobowością w problemy przyszłości.
Landau w poszczególnych rozdziałach odpowiada na konkretne pytania, co to jest kreatywność? Jakie są jej rodzaje? Czy osoba kreatywna zawsze jest jednocześnie inteligentna? Poza kwestią kreatywności skupia się kolejno na uzdolnieniach. Tutaj znajdziemy odpowiedzi na zagadnienia takie jak: Czy uzdolnienia są dziedziczone czy uwarunkowane przez środowisko? Cechy charakterystyczne dziecka uzdolnionego. Jak dzieci zdolne zachowują się poza szkołą. Jak należy wychowywać dziecko, aby było kreatywne, kiedy dzieci utalentowane nie są kreatywne, jakie warunki powinny być spełnione, zależności między samymi zdolnościami, ale także między nimi a otoczeniem. Później poszczególnie opisuje stany emocjonalne, które występują u naszych wychowanków: miłość, nienawiść. Pani Erika zwraca uwagę też na zjawisko agresji, opisuje jej rozwój i to, jaki ma wpływ na kreatywność i na talent. Dużo miejsca poświęca na porady dla rodziców – uważam, iż jest to duża zaleta dla całości książki. Poza typowo poradnikowymi kwestiami znajdziemy także interesujący rozdział na temat zabawy dziecka: możemy poznać jej parametry, dokładne znaczenie i jak nią kierować, żeby miała wpływ na rozwój naszego dziecka.
W książce poza tekstem znajdujemy także rysunki i tabele, pozwalające czytelnikowi dogłębniej zrozumieć dany problem. Mamy np. tabelę przedstawiającą zdolności dziecka utalentowanego, która pokazuje nam, że zdolności możemy podzielić na: zdolności percepcyjne, zdolności myślenia, zdolności duchowe i zachowanie się. Do każdej z tych podgrup autorka przypisała konkretne cechy i sposoby zachowań.
Ciekawym sposobem również na zrozumienie rozdziałów jest przedstawienie przed każdym z nich konkretnego przypadku dziecka. Pani Landau opisuje w książce wybrane dzieci, z którymi pracowała w Instytucie Promocji Nauki i Sztuki dla Dzieci i Młodzieży w Tel Awiwie. Głównym przedmiotem, na który nakierowany jest instytut jest nie tylko inteligencja utalentowanego dziecka, lecz cała jego osobowość ze wszystkimi jawnymi, ale także ukrytymi predyspozycjami. Przede wszystkim zajmują się oni dziećmi społecznie i kulturowo zaniedbanymi. Działalność instytutu oparta jest na ukierunkowanej całościowo filozofii wychowawczej. Pracownicy placówki uważają, że dziecko utalentowane powinno do około 12 roku życia pozostawać w swym normalnym środowisku tak, aby umacniało w sobie poczucie przynależności do otaczającego go środowiska. W tym czasie jednak ma możliwość za pomocą „programu wzbogacającego” Instytutu rozwijania swych zdolności i zainteresowań wspólnie z utalentowanymi rówieśnikami. Dzięki temu samo dziecko może poznać poziom swych możliwości i porównać go z poziomem innych dzieci.
W okresie wakacji letnich Instytut, w którym pracowała autorka książki organizuje Miesiąc Aktywności Kreatywnej. Wtedy dzieci bawią się, dyskutują i konstruują. Podczas wielogodzinnych dyskusji uczą się wypowiadać się na tematy społeczne i polityczne. W programie znajdują się także odwiedziny w różnych instytutach badawczych, dzięki czemu dzieci zapoznają się z aktualnymi tematami naukowymi i socjologicznymi. Łącznie Instytut w Tel Awiwie oferuje około 160 kursów, umożliwiających dziecku utalentowanemu współdziałanie z otaczającym go światem. Pracownicy także próbują wpływać na jego najbliższe otoczenie poprzez współpracę z rodzicami, organizując warsztaty robocze dla nauczycieli i tworząc w Instytucie taką atmosferę, w której dzieci czują się wystarczająco wolne i bezpieczne, by zawierać przyjaźnie z rówieśnikami. Chcą oni pomóc dziecku w rozwijaniu osobowości poprzez zaspokajanie wiedzy i umacnianie zdolności do nawiązywania kontaktów. Jednak najważniejszym celem jest pobudzanie do kreatywnego myślenia i działania.
Słowem, które najczęściej pada w książce jest kreatywność. Dlatego też, jej poświęcę końcówkę recenzji. Wg Eriki Landau kreatywność ma wiele znaczeń. Kreatywność to wg niej odwaga. W otaczającym świecie jednostka potrzebuje wolności i poczucia bezpieczeństwa, by mogła odważyć się wyjść z budzącego pewność i zaufanie kręgu w nieznane. Kreatywność oznacza także komunikację. Jeżeli nie potrafimy być kreatywni, zabraknie nam środków komunikowania się ze światem zewnętrznym i wewnętrznym. Kreatywność oznacza również to, iż mogą nam się zdarzyć niepowodzenia. To one mogą często stają się punktem wyjścia do nowych pytań, nowych dróg poszukiwania, nowych poglądów. Kreatywność to także poczucie humoru, umiejętność przyglądania się z różnych stron własnemu niepowodzeniu, rzeczom, które wzbudzały w nas lęk, i nie traktowania siebie zbyt poważnie. Kreatywność jest też zabawą, Wyprodukować, eksperymentować, kojarzyć, wychodzić na spotkanie nowego nowego oznacza realizować w sobie element zabawy. Nie być kreatywnym znaczy poruszać się tylko po pewnych drogach i traktować siebie w sposób przerażająco poważny. Co jest być może zaskakującym stwierdzeniem, ale wg autorki kreatywność jest również umiejętnością życia z lękiem- i mimo lęku, niepewności, braku ochrony i bezradności, żyć aktywnie, kochać, być kochanym i tworzyć. W każdym wieku kryją się zdolności, siła wyobraźni i kreatywność, trzeba je tylko ożywić, rozwijać i wspierać. Należy stworzyć dzieciom warunki, w których odnajdą odwagę, aby podjąć wyzwania i wykorzystać własne możliwości. Wówczas również jako osoby dorosłe będą się czuć zrealizowane, szczęśliwe, włączone w życie społeczne.
Całokształt oceniam bardzo pozytywnie, warto sięgnąć po tę pozycję, jeżeli nie w celach edukacyjnych lub zawodowych, to, chociaż z czystego zainteresowania przyswoić sobie ciekawy opis dziecięcych możliwości w kwestii talentów oraz kreatywności.


Autorem tego wpisu gościnnego jest Klaudia Wąsowska.

Data aktualizacji: