"Kreatywność. Nowe aspekty poznawcze." – W.Dobrołowicza, J. Gralewskiego

Recenzja książki „Kreatywność. Nowe aspekty poznawcze.” – pr. zb. pod red W.Dobrołowicza, J. Gralewskiego
Tym razem do mojej nieoszlifowanej ręki trafiła książka pod redakcją ww. panów. Z dużym zaciekawieniem i pozytywnym nastawieniem podszedłem do niej dowiadując się na wstępie, że jednym z autorów publikacji i redaktorem W. Dobrołowicz. Wynika to z istotnego faktu trafnie dobranej tematyki według moich zainteresowań. Naukowiec ten jest twórcą kierunku psychopedagogika kreatywności, czyli jednym z dwóch na jakie uczęszczam.
Pozycja ta ukierunkowana jest w stronę szeroko definiowanej i rozumianej twórczości. Dotyczy ona zarówno nowych aspektów poznawczych jak i praktycznych. Z tego względu powinna cieszyć się zainteresowaniem zarówno praktyków jak i teoretyków. Dotykając i próbując uchwycić choć część tematyki twórczości pragnę zauważyć iż porusza jakże trafny i ważny temat dialogu naszych czasów. Z racji braku zgodności co do badaczy i posiadaniu wciąż niewielu badań jest ona ciekawa z punktu widzenia badawczego. Edukacja twórcza jest niezwykle ważnym i wydaje mi się niedocenianym aspektem nauczycieli szkół zarówno podstawowych, gimnazjalnych jak i średnich.
Uważam, że istotne dla potrzeb tej recenzji jest przedstawienie sylwetek naukowych tych osób współtworzących te publikacje. Opis im jednak będzie bardzo ogólny z racji, że ich dorobek naukowy w ciągu prawie 6 lat uległ w przypadku niektórych znacznej zmianie. Tak więc wymieniając i krótko charakteryzując, w skład autorów wchodzą: Józef Bednarek-badacz zajmujący się tematyką mediów w nauczaniu, Witold Dobrołowicz- ww. ojciec kierunku psychopedagogika kreatywności, badacz problematyki twórczości, Eliza Dombrowska- badaczka twórczości, Monika Domon- psycholog zajmujący się tematyką profilaktyki problemów wychowawczych, Jacek Gralewski- trener twórczości interesujący się tematykami takimi jak psychologia twórczości, heurystyka, ocena twórczości, twórcze rozwiązywanie problemów, pedagogika twórczości, stymulowaniu twórczości, Maciej Grochowski- kinezjolog, muzyk-kompozytor muzyki relaksacyjnej i przygotowanej do ćwiczeń gimnastyka mózgu, współzałożyciel Centrum Edukacji i Twórczego Rozwoju SENS w Warszawie, Maciej Karwowski- badacz psychologii i pedagogiki zdolności, społecznej psychologii twórczości interesujący się technikami diagnozy potencjału kreatywnego, miłośnik zaawansowanych metod analitycznych i statystycznych, Katarzyna Kokoszka- zainteresowana technikami twórczymi w biznesie, uczestnik, sędzia i trener programu edukacyjnego, Joanna Korczak- Grochowska – psycholog, terapeuta integracji sensorycznej, wzroku, członek „Assiociation of Vision Educators”, Izabela Lebuda- prowadzi zajęcia z treningu kreatywności i efektywnego uczenia się z dziećmi i młodzieżą, zainteresowana psychologią sukcesu i reklamy, Michael-wtedy 15 letni uczeń, zainteresowany m.in. kulturą, muzyką mediami a w szczególności psychologią kontaktów nawiązywanych za pomocą Internetu, Barbara Ukleja- trener szybkiego czytania, usprawniania pamięci, koncentracji uwagi, efektywnej nauki i twórczego myślenia, Ewa Ukleja-pedagog z wieloletnim doświadczeniem, długoletni trener technik efektywnego uczenia się, Agnieszka Szplit nauczycielka języka angielskiego, Ewa Wiśniewska-zainteresowana badania nad kształceniem do twórczości, terapii przez sztukę i animacje kulturalną, prowadzi treningi twórczości, warsztaty umiejętności społecznych, Izabela Wiśniewska-absolwentka polonistyki, psychopedagogiki kreatywności, autorka rozprawy magisterskiej o twórczości W.Gombrowicza. Należy zauważyć staranny dobór autorów prac zarówno tych o znacznym dorobku naukowym jak i tych o szerokich zainteresowaniach i dużych perspektywach.
Pisząc to recenzje pragnę wziąć pod warsztat zarówno strukturę całej pracy, a mianowicie tematyki poruszane i uszeregowane w 3 rozdziałów jak i dobór tekstów, które dotyczą różnych aspektów poruszanych w rozdziałach. Zaczynając od rozdziału pierwszego kończąc na trzecim pragnę przybliżyć i ocenić dobór stosowanych tematyk. Jest to znaczący problem ze względu na charakter ilościowy pracy czyli różnorodność dobranego materiału jak i charakter jakościowy spójności przedstawianych badań i rozważań.
Pierwszy rozdział zatytułowany „Teoretyczne aspekty twórczości” zawiera takie artykuły jak „Dwa kierunki badania twórczości”, „Dzieci kreatywne czy konformistyczne”, „Wpływ klimatu w organizacji na kreatywność jej pracowników”, „Serendipity- od chaosu do twórczego postrzegania”. Pierwszy z nich autorstwa W.Dobrołowicza porusza tematykę aspektów utajonego poznania, a dokładniej skupia się na inteligencji intuicyjnej. Autor zauważa wieloznaczność i kontrowersyjność zarówno słów inteligencja jak i intuicji próbując przybliżyć własne podejście do tego tematu. Drugi aspektem który zarysowuje tylko są bariery psychiczne, będące inhibitorami procesu tworzenia. Następny artykuł autorstwa M.Karwowskiego wskazuje na miejsce kreatywności w procesie wychowania i przedstawia sposoby jego postrzegania przez społeczeństw. Porównuje tu rankingi prowadzone na Polakach i Amerykanach. Dotyczą między innymi postrzegania zjawiska konformizmu i nonkonformizmu wśród młodzieży. K.Kokoszka podkreśla potrzebę odpowiedniej strategii postępowania w firmie. Odnosi się ona do klimatu w miejscu pracy, który wpływa bezpośrednio na efektywność i pomysłowość pracowników. Autorka prezentuje poza badaniami własnym terminologie klimatu i dwie znaczące koncepcje które go warunkują. Rozdział zamyka referat poświęcony Serendipity czyli epistemologicznie o przypadkach nagłych odkryć, które nie były związane z działaniami badacza. Badacz dostrzega kolejny teoretyczny byt. Porównuje ona między innymi kierunki badań, poznania do teorii chaosu. Czytając książkę to właśnie ten rozdział przykuł moją największą uwagę i wzbudził zainteresowanie.
Drugi rozdział poświęcony jest „Twórczość w mediach” poświęcony jest zagadnieniu wykorzystania ich w pedagogice twórczości. Mamy w nim do dyspozycji m.in. artykuł J.Bednarka, które za przedmiot analiz stawia obszary zastosowań technologii informacyjnej, potrzebę przemian i rozwoju środków i narzędzi edukacyjnych, a także potrzebę zajęć komputerowych w kształceniu studentów APS. Nakłania on nas do refleksji nad możliwości jakie można wykorzystać dzięki wysokiej technologii w celu uzyskiwania efektywniejszych wyników przy nauce twórczości. Drugi referentem tego rozdziału jest Michael, który postawił sobie za cel odpowiedź na pytanie „Na czym polega fenomen teatru wyobraźni” w radiu. Uważa on, że tkwi ona w twórczych pracownikach.
Zadaniem trzeciego i ostatnie rozdziału jest wprowadzenie do książki zagadnień z zakresu praktyki. J. Gralewski rozprawia na skutecznością metod heurystycznych w rozwiązywaniu zadań technicznych. Przedstawia on raport z porównania skuteczności syntezatora myśli i analizy morfologicznej. E. Dombrowska mówi o Osobowościowych wyznacznikach twórczości technicznej. Badania swe przeprowadziła za pomocą kwestionariuszy J.M.Oldhama, L.B Morrisa i KANH-I S.Popka. Izabela Wiśniewska prowadzi dyskurs nad specyfiką twórczości językowej na przykładzie twórczości W. Gombrowicza. W ten sposób przechodząc z artykułów poświęconych szczegółowym rodzajom twórczości przechodzimy do edukacji. I.Lebuda postawiła za cel odpowiedzenie na pytania opiniotwórcze dotyczące twórczego nauczyciela. Respondentami tych badań były dzieci, które opisywały jakie cechy powinien on posiadać. M.Domon rozważa temat twórczej kary, która zdaniem autorki da o wiele lepsze efekty niżeli te stosowane powszechnie. Z kolei A. Szplit kreśli bariery psychiczne Polaków w uczeniu się języka angielskiego. Należą do nich takie czynniki jak obawa przed krytyką, napięcie powodowane porażką, schematyzm myślenia, brak umiejętności interpersonalnych. Ostatnie artykuły dotyczą opisu ćwiczeń czy prowadzenia zajęć. E. Wiśniewska przedstawia swój program na rozwijanie zdolności twórczego myślenia. J. Korczak – Grochowska i M.Grochowski ukazują propozycje jaką jest Eyes- Brain- Mind, czyli własny program aktywizujący i integrujący funkcjonowanie oczu, mózgu, ciała i umysłu. Na koniec E. Ukleja, B. Ukleja i J. Gralewski przedstawiają zalety wzajemnego stosowania mnemotechnik i twórczych operacji. Autorzy prezentują w swoim artykule techniki zapamiętywania.
Na koniec należy się podsumowanie tej skąpej ale jak sądzę konkretnej recenzji. Należy się pełen pozytyw dla pomysłodawców i kreatorów całej tej pracy. Przystępność stosowanego języka umożliwia znalezienie odbiorcy także u pospolitego Kowalskiego. Szeroki zakres tematyki twórczości zainteresuje zarówno teoretyków, praktyków jak i tych nie mieli bezpośredniego związku z działania twórczymi. Polecam z cała powagą i zapraszam do sięgnięcia po tą lekturę.


Autorem tego wpisu gościnnego jest Grzegorz Adaszewski.

Data aktualizacji: