"Skazani na twórczość. Od Aleksandrii – przez Lwów – do San Francisco." Józef Kozielecki

RECENZJA KSIĄŻKI
Ostatnio przeczytałam pierwszy rozdział książki napisanej przez Józefa Kozieleckiego pod tytułem ,, Skazani na twórczość. Od Aleksandrii – przez Lwów – do San Francisco.” Powyższy fragment pochodzi z dzieła pt. ,, Psychologia w wielkim świecie”, wydanym w 2008 roku w Warszawie przez Wydawnictwo Akademickie ,,Żak”.
Autor książki Józef Kozielecki, polski psycholog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego urodził się w 1936 roku w Wilnie. Kozielecki zajmuje się głównie psychologią poznawczą. Pracował także poza granicami naszego kraju, a mianowicie prowadził badania naukowe i wykłady na uczelniach zagranicznych, między innymi w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Szwecji.
Trudno jest jednoznacznie określić, jakiej dziedziny dotyczy omawiana książka znakomitego psychologa, Józefa Kozieleckiego. Brakuje określonego precyzyjnie tematu psychologicznego, tak jak to miało miejsce w innych jego pracach, będących podręcznikami akademickimi lub dziełami omawiającymi poszczególne kierunki psychologii. Tytuł książki jest dość zagadkowy. Nie daje jednoznacznej odpowiedzi czego będzie dotyczyła treść.
Utwór składa się z X zatytułowanych rozdziałów. Na początku każdego znajduje się krótki aforyzm.
Na wstępie autor uświadamia czytelnikowi, że żyjemy w czasach zaniku pamięci historycznej, w czasach zapomnienia o doniosłych wydarzeniach w dziejach ludzkości.
Jednym z takich wydarzeń było utworzenie w starożytnej Aleksandrii – centralnego ośrodka życia umysłowego i kulturowego. Główną rolę odegrało w nim Muzeum Aleksandryjskie, a w szczególności Biblioteka Aleksandryjska, która w swoich zbiorach posiadała piśmiennictwo z całego świata. W regionie Aleksandrii skupiali się twórcy zajmujący się różnymi dziedzinami.
W omawianym rozdziale autor stara się wyjaśnić dlaczego twórcy i utalentowani uczeni preferują życie w wybranych miejscach geograficznych, a nie rozpraszają się po całym kraju czy kontynencie.
W dalszej części, czytelnik ma okazję zdobyć informacje na temat badań R. Florida, który skonstruował Indeks Kreatywności. Przy pomocy , Indeksu Kreatywności badał strukturę zamieszkania i wyboru danych regionów geograficznych przez przedstawicieli zawodów twórczych. Indeks Kreatywności oblicza się na podstawie trzech wskaźników T.
1) Zaawansowanie technologii ( innowacyjność, wynalazczość, ekspresja high – tech )
2) Talent ( kapitał umysłowy zatrudnionych, uzdolnienia, stopień ich wykształcenia, liczba pracowników od których wymaga się myślenia produktywnego)
3) Tolerancji ( otwartość pracowników na inne kultury, wyrozumiałość dla zwariowanych pomysłów, akceptacja dopuszczalnego ryzyka i błędów)
Przy pomocy Indeksu można było stworzyć listę regionów twórczych w USA. Na pierwszym miejscu znalazło się San Francisco a na drugim Austin – stolica Teksasu.
Autor wspomina, że w innych częściach świata również istnieją regiony twórcze. Jako przykład podaje Dublin stolicę Irlandii, oraz wspomina o mieście Lwowie, które na przełomie XIX i XX wieku, było regionem twórczym w Europie.
W dalszej części utworu Kozielecki określa następujące czynniki które decydujące o wyborze regionu twórczego:
1) Znaczące są miejsca geograficzne, w których twórczość stała się samodzielną wartością i jest traktowana jako osobisty i społeczny kapitał. W takich miejscach lokalne społeczności cenią wytwory niepospolitych umysłów. Stwarzają im dogodne warunki zatrudnienia i osiągnięcia naukowe spotykają się z uznaniem.
2) Szczególną role odgrywa styl życia. Osoby twórcze cenią sobie wyjazdy plenerowe, wyjścia do kina, teatru.
3) Ludzie twórczy są zwolennikami interakcji społecznych z innymi, które można toczyć bezpośrednio bez pomocy Internetu.
4) Ważną role odgrywa także różnorodność miejsca geograficznego.
5) Miejsce geograficzne jest autentyczne, gdy dominuje autentyczność, niepowtarzalność.
W kolejnej części rozdziału autor udziela odpowiedzi na pytanie dotyczące potrzeb i motywów, odgrywających decydującą rolę w pracy twórczej i innowacyjnej.
Kozielecki przytacza opinię Aleksandry Tokarz, zdaniem której w pracy twórczej i innowacyjnej podstawową rolę odgrywają dwa rodzaje motywacji wewnętrznej ( poznawcza, hubrystyczna).
Autor nawiązuje także do badań przeprowadzonych przez amerykańskich badaczy na pracownikach zajmujących się technologią informacyjną. Analiza wyników wykazała, że na pierwszym miejscu stawiane jest wyzwanie związane z zatrudnieniem. Pracownicy pragną rozwiązywać problemy oryginalne, takie którymi dotychczas nikt się nie zajmował. Na drugim miejscu znajduje się elastyczność czasu pracy i zmienność otaczającego środowiska.
W wyniku rozważań, autor doszedł do wniosku, że ludzie twórczy mogą działać zgodnie z własną motywacją, jeśli miejsce pracy będzie spełniać odpowiednie warunki.
W kolejnym podrozdziale autor uświadamia czytelnika, że decydujące znaczenie w kreowaniu osobowości mają nie tylko miejsca edukacji takie jak uniwersytety, ale także regiony twórcze i instytucje, w których ludzie pracują. Działalność naukowa lub artystyczna rozwija struktury i składniki osobowości. Kozielecki przywołuje następujące przykłady:
1) Jednostki twórcze i innowacyjne, akceptują świat, ludzi i siebie. Wykazują pozytywny stosunek do własnego regionu i instytucji. Są optymistami.
2) Jednostki twórcze mają specyficzny system wartości, cenią indywidualizm. Szczególną rolę odgrywa otwartość na świat, na nowe doświadczenia i odmienne kultury.
3) Osoby należące do tej klasy mają specyficzny system potrzeb i wartości.
4) Chcą być kowalami własnego losu. Pragną kierować się własnym systemem wartości.
W podrozdziale ,,Wpływ klasy twórczej na życie społeczne’’, autor podaje dwie hipotezy dotyczące konsekwencji działań twórców i innowatorów.
1) Osiągnięcia ludzi twórczych wpływają na wzrost ekonomiczny i zmieniają poglądy ludzi dotyczące spraw bytowych. Coraz więcej ludzi przekonuje się, że źródłem bogactwa jest wiedza a nie pieniądze.
2) Klasa twórcza wpływa na rozwój edukacji, na każdym jej szczeblu poczynając od podstawowej a kończąc na wyższej. Nauczanie odtwarzające powinno zostać zastąpione bardziej aktywnym pobudzającym myślenie.
3) Przedstawiciele klasy twórczej wpływają na kształtowanie się nowego stylu życia. Na dalszy plan zeszła motywacja ekonomiczna a coraz popularniejsze staje się korzystanie z osiągnięć kulturalnych.
Na zakończenie swojej pracy autor wspomina, o tym, że wpływ klasy twórczej ma także swoje minusy, bowiem czasami jej przedstawiciele wykazują nadmierny indywidualizm. Brakuje im realizmu.
Książka autorstwa Józefa Kozieleckiego jest przyjemną lekturą, napisana w sposób jasny i konkretny. W dziele tym pisarz patrzy na świat z dystansem. Dostrzega zarówno blaski jak i cienie, analiza utworu umożliwia zrozumienie pojęć jednostka twórcza, region twórczy i jakie czynniki wpływają na to , że dane miejsce możemy nazwać regionem twórczym. Z lektury tej książki czytelnik może dowiedzieć się także, że dzięki obecności osób twórczych w otoczeniu społeczeństwo ma szansy na zmiany. Z treści utworu wynika, że osiągnięcia kulturalne odgrywają ważniejszą rolę niż motywacja ekonomiczna.
Polecam tą książkę osobom zainteresowanym zarówno psychologią, jak i tematem twórczości.


Autorem tego wpisu gościnnego jest Magdalena Rafałko.

Data aktualizacji: