"Twórcze rozwiązywanie zadań" Andrzej Góralski

Będąc na specjalizacji dotyczącej pedagogiki zdolności i twórczości nie sposób pominąć pozycji Andrzeja Góralskiego pt.: „Twórcze rozwiązywanie zadań”. Zadaniem publikacji jest zainteresowanie czytelnika problematyką twórczego rozwiązywania zadań. Analizując metody zawarte w książce, możemy je potraktować jako zachętę do późniejszego praktykowania ich. Profesor słusznie zauważa, że mimo licznych dokonań w dziedzinie heurystyki, nadal możemy zauważyć, że wiele nie zostało jeszcze odkryte. Książka poświęcona jest głównie dla młodzieży, uczniów szkół średnich oraz studentów. Również mogą korzystać z niej czytelnicy dojrzali, którzy zakończyli swoją edukację i pragną samodzielnie pogłębić wiedzę z dziedziny heurystyki.
Znajdziemy tutaj metodologię rozwiązywania zadań, wszystkie idee i wyniki badań przeprowadzanych przez Międzyuczelniany Zespół Heurystyki, do którego należy także sam autor. Pozycja zawiera siedem rozdziałów, które możemy podzielić na trzy części. W pierwszej części znajdują się trzy rozdziały, dzięki którym zostaniemy wprowadzeni w temat twórczego rozwiązywania zadań. Dowiemy się czym jest zadanie szkolne, działania praktyczne, czy też zadanie badawcze oraz twórcze. Poznamy także zasady tworzenia metody, składniki zadania, sposoby osiągania niewiadomej. Otrzymamy wiedzę na temat sposobów systematycznych i uświadomionych rozwiązywania metod. Dowiemy się także jak działa algorytm i jak go tworzymy. Rozdział trzeci jest doskonałym wprowadzeniem w dziedzinę heurystyki. Zawarta jest tutaj geneza, dyrektywy raz przykłady zastosowań poszczególnych metod heurystycznych. Określa cel i przedmiot heurystyki. Odnajdziemy procedurę rozwiązywania zadań oraz podstawowe dyrektywy rozwiązywania zadań. Warty uwagi jest podrozdział zatytułowany „Twórczość a rozwój człowieka”. „Spośród kilku istotnych wyróżników człowieczeństwa punktem wyjścia czynimy dwa. Pierwszy – to zastanowienie nad możliwym biegiem zdarzeń, refleksja nad przyszłością świata realnego. Drugi zaś – to wyobrażenie rzeczywistości pożądanej, artykulacja świata idealnego, zarysowanego wskazaniem wartości, których dokuczliwy niedostatek postanowiliśmy przezwyciężyć.”
„Heurystyka refleksyjna zmierza do zrozumienia istoty twórczego rozwiązywania zadań oraz do odkrywania sposobów ich uczenia się i nauczania.” Poprzez określenie heurystyki refleksyjnej tymi słowami możemy ją włączyć jako dziedzinę w prakseologii, czyli ogólnej metodologii działania, ale również możemy ją potraktować jako dział logiki pragmatycznej. Logiką pragmatyczną nazwiemy metody uzyskiwania rozwiązań. Autor przytacza znakomitych twórców takich jak Sokrates, Kartezjusz, Polya.
W drugiej części, w której możemy zawrzeć kolejne trzy rozdziały, traktuje o konkretnych rodzajach heurystyki. Zagłębiając się w lekturę książki dowiemy się na czym polega heurystyka pragmatyczna. Człowiek bardzo często, gdy chce działać określa jasno cel, do którego będzie dążyć. Podczas drogi, którą musi przebyć, poszukuje inspiracji. Czerpie ją głównie z potrzeb praktyki wynalazczej i służące tej praktyce. Dzięki lekturze rozdziału poświęconego heurystyce pragmatycznej otrzymamy gotowe sposoby, które możemy wykorzystywać w swoich działaniach praktycznych. Do nich to zaliczymy analizę morfologiczną, brainstorming, macierze eksploracji, synektykę, algorytm rozwiązywania zadań wynalazczych. W szóstym rozdziale profesor pragnie podzielić się z czytelnikiem wiedzą na temat heurystyki informatycznej. określa ją jako „ dziedzinę heurystyki wykorzystującą środki i metody informatyki”. Jest to dyscyplina nowa, więc znajduje się na etapie samookreślania się, wyróżniania zasadniczych celów i sposobów ich osiągania, dokumentowania przydatności. Jako studentka specjalności łączącej heurystykę i dziedzinę informatyki, szczególnie zwróciłam uwagę na tę cześć książki. Można tutaj bowiem uzyskać wyczerpującą wiedzę na temat genezy oraz zasadniczych celów ów heurystyki, potwierdzanie reguł wyboru. Poruszony został temat modelowania, który wchodzi w skład przedmiotów specjalności. Pozycja daje możliwość poznania systemów rozwiązywania zadań, czyli formowanie i formalizacja rozwiązania, języki programowania heurystycznego, syntezy doradcze oraz sztuczną inteligencję.
Jako że muzyka łączy się z matematyką, odnajdziemy w książce podrozdział traktujący o symulacji procesu komponowania muzyki.
Ostatnią częścią książki jest rozdział zatytułowany „Pedagogika heurystyki”. Odnajdziemy tutaj szczególnie dobrane zestawy zadań, metodykę formowania dyspozycji twórczych oraz algorytmizację niealgorytmizowanego. Rozdział jest dedykowany gównie analitykom systemów, ważnej profesji współczesnego świata. W metodyce formowania dyspozycji twórczych odnajdziemy dobrany zbiór zadań, który zawiera siedem grup ćwiczeń. Metodyka ta została wypracowana w Studium Pedagogiki Twórczości jako jeden z przedmiotów kształcenia na Podyplomowym Studium Pedagogiki Myślenia Twórczego w Warszawie.
Książka Andrzeja Góralskiego jest bardzo przejrzysta. Każdy rozdział posiada podrozdziały, które uwzględniają genezę, podstawowe dyrektywy, warunki efektywności oraz co jest bardzo ważne i przydatne – przykłady zastosowania. Dzięki teorii opartej na praktycznych działaniach wiedza jest w pełni przyswajana. Mamy tutaj odniesienia do życia codziennego. Nie ma rozdziału, w którym nie ujrzymy schematów, wzorów, czy też tabel przedstawiających wyniki, rozważania. Dzięki temu możemy porównać komentarz zawarty w tekście ze zwięzłą, wypunktowaną wiedzą przedstawioną w sposób graficzny. Podczas lektury można napotkać się na wplecione w tekst dyskusje, dialogi, wierszydełka, które stanowią przyjemny dodatek podczas przyswajania wiedzy zawartej w książce. Dzieło Profesora jest napisane w sposób przystępny dla ucznia, który zaczyna twórczą przygodę i pragnie skutecznie rozwiązywać każde postawione sobie zadanie. Ważne informacje są wypunktowane. W posłowiu odnajdziemy zwięźle przedstawione elementy uwarunkowań efektywnego działania twórczego. Dzięki bogatej bibliografii czytelnik zainteresowany tematyką twórczego rozwiązywania zadań, może nieustannie poszerzać swoją wiedzę sięgając do pozycji poleconych przez autora rozważań. Podczas lektury zauważyłam, iż Profesor posługuje się licznymi pytaniami, na które odpowiada w sposób wyczerpujący. Dzięki takiej formule czytelnik po przeczytaniu pytania, ma szanse na samodzielne zastanowienie się nad odpowiedzią oraz czas na przywołanie wiedzy już posiadanej. Jako studentka Pedagogiki Zdolności i Informatyki polecam tę pozycję.


Autorem tego wpisu gościnnego jest Kinga Kołodziej.