"Zadanie – Metoda – Rozwiązanie; Techniki twórczego myślenia" zbiór nr 2 Andrzej Góralski

Książka pod tytułem „Zadanie, metoda, rozwiązanie, zbiór 2” wydana w 1978 roku przez Wydawnictwa Naukowo – Techniczne jest kontynuacją pracy pod tym samym tytułem, która ukazała się rok wcześniej. Praca ta stanowi zamkniętą całość, bez konieczności odwoływania się do pierwszego zbioru. W książce tej opinano 7 metod zaczerpniętych z dorobku ówczesnej heurystyki. Przypomnę, że heurystyka (od greckiego heurisko – znajduję) oznacza umiejętność wykrywania nowych faktówi związków między nimi. Opisy tych metod zostały uzupełnione przykładami ich zastosowań. W pracy przyjęto uogólnioną koncepcję zadania, zarówno pojęcia zadania matematycznego, jak i zadań, które są dylematem dla np. inżynierów, badaczy czy projektantów mody. We wstępie możemy przeczytać, że książka ta będzie idealną lekturą dla wszystkich, którzy w swej pracy, w życiu, działalności rozwiązują zadania twórcze, a zwłaszcza dla inżynierów, projektantów i pracowników nauki.
Książka „Zadanie, metoda, rozwiązanie, zbiór 2” jest jedną z 5 książek z cyklu „techniki twórczego myślenia”. Zbiór 2 jest napisany pod redakcją Andrzeja Góralskiego, moim zdaniem największego polskiego teoretyka twórczości.
Praca składa się z siedmiu rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcony jest działaniom twórczym. W pierwszej części rozdziału autor podejmuje próbę wyjaśnienia trudnego do definiowania pojęcia twórczość i działanie twórcze. Pojęcie twórczości jest wieloznaczne, zarówno treściowo, jak i zakresowo. Autor działanie nazywa twórczym, gdy jest ono warunkowane koniecznością osiągnięcia wartości i działanie te podejmowane jest nawet w sytuacji niedostateczności środków lub sposobów.
Struktura działania twórczego:
 Indywidualne narzędzie twórczości
 Warunki materialne twórcy
 Właściwości twórcy
 Stosunki twórcy z otoczeniem
 Grupowe narzędzia twórczości
 Warunki materialne otoczenia twórcy
 Właściwości otoczenia twórcy
 Stosunki otoczenia twórcy ze środowiskiem naturalnym i społecznym.
Autor opisując osobę twórcy przypisuje jej między innymi takie cechy jak odwaga, wytrwałość, pomysłowość, niezależność, zdolność do zadziwiania się światem. Lista tych cech jest bardzo długo, jednak nie można tych cech traktować, jako niepodważalnego kanonu. Nie martwmy się tym, że nie powiadając jakiejś cechy z tej listy nasza droga do twórczości jest zamknięta, bo tak nie jest!
Rozdział drugi poświęcony jest uniwersalnej metodzie Kartezjusza. Rene Descartes w spolonizowanej wersji powszechnie nazywany jest Kartezjuszem. Jest uważany za jednego z najbardziej wybitnych filozofów okresu nowożytnego. Kartezjusz jest autorem dzieła pt. „Rozprawa o metodzie”. Celem i pragnieniem filozofa było stworzenie takiej metody, która byłaby pewna, uniwersalna i niezawodna w każdej sytuacji tz. „kartezjański ideał wiedzy”. Pragnął również zbudować ją na fundamentach matematyki, która dla niego była królową nauk i ideałem najdoskonalszej nauki. Ta doskonała metoda miała całkowicie odrzucać poznanie oparte na zmysłach. Metoda Kartezjusza jest metodą dydaktyczną i poznawczą, ale pod jednym warunkiem. Warunkiem mianowicie metody jest to, że musi być używana w odpowiednich warunkach i okolicznościach. Nie jest możliwe stosowanie tej metody, jako uniwersalnej. Użycie jej zalecane jest tylko tam, gdzie spełnione zostały wszystkie warunki, jakie zalecał Kartezjusz:
 Wszystkie zadania i obowiązki mają być sprowadzone do zadań matematycznych;
 Wszystkie zadania matematyczne mają być sprowadzone do zadania algebraicznego;
 Zadanie algebraiczne ma być tak sprowadzone, aby powstało z niego jedno równanie, które ma być rozwiązane.
Rozdział trzeci poświęcony jest grupowemu myśleniu spontanicznemu, czyli tz. Brainstorming’owi Osborna. Technika ta polega na swobodnej wymianie poglądów w zespole np. 10 osobowym. Uczestnicy sesji mogą w sposób nieskrępowany wysnuwać dowolne idee i pomysły, często fantastyczne, a nawet absurdalne. Pomysły te są przez grupę wnikliwie analizowane, rozwijane, modyfikowane. Na strukturę tej metody składają się:
1. Odkrywanie faktów
 Stawianie zadania
 Określanie zadania
2. Odkrywanie idei
 Produkowanie pomysłów rozwiązania
 Udoskonalanie pomysłów rozwiązania
3. Odkrywanie rozwiązań
 Wartościowanie rozwiązań
 Wybór rozwiązań
Czwarty rozdział opisuje analogię, jako metodę i jej modele formalne. Pierwszym i głównym teoretykiem tej metody był Arystoteles.
Dział piaty odwołuje się do metody rozwiązywania zadań wynalazczych ARIZ opracowaną przez S. Altszullera. ARIZ to skrót od: algoritm rieszenija izobrietatielsko zadaczi (metoda rozwiązywania zadania wynalazczego). Zdaniem autora metoda ta powstała z powodu braku odpowiedniego narzędzia do rozwiązywania zadań wynalazczych. Autor w procesie twórczego rozwiązywania problemów technicznych wyróżnił sześć etapów:
A. Identyfikacja zadania
B. Wybór koncepcji poszukiwań
C. Zbieranie informacji
D. Poszukiwanie idei rozwiązania
E. Przekształcanie idei w konstrukcję
F. Wdrożenie
Każdy z tych etapów może być rozwiązywany 5 stopniowej skali trudności od 1 do 5. Metodę tą wykorzystano np. do opracowania koncepcji ubioru chroniącego robotnika przed skutkami pożarów (szkodliwy gaz, wysoka temperatura).
Dział szósty poświęcony jest metodzie racjonalizacji prac badawczych. MRPB jest metoda złożoną i jej efektywne zastosowanie jest trudne. Na MRPB składa się procedura, zbiór czynności, które trzeba wykonać, biblioteka programów oraz zbiór dyrektyw dodatkowych, czyli uzupełnienia.
Rozdziała siódmy, ostatni przybliża czytelnikowi podejście systemowe w formułowaniu i rozwiązywaniu zadań. Teoria systemów rozpatruje relacje między własnościami elementów i systemów bez względu na to, czym są te elementy i systemy.
Twórczość, twórcze myślenie, działanie to w ostatnim czasie bardzo modne określenia. Jednak, aby nasze działanie i wytwory naszego działania otrzymały miano twórczych musimy się mocno napracować. Książka, którą zrecenzowałam jest idealnym źródłem wiedzy, który ukierunkuje
i pomoże nam działać w sposób twórczy.


Autorem tego wpisu gościnnego jest Patrycja Stalewska.